Di sản tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế, đặc biệt là quan hệ Việt Nam – Trung Quốc, được hình thành và vun đắp trong suốt quá trình hoạt động cách mạng của Người cùng Chủ tịch Mao Trạch Đông và các thế hệ lãnh đạo hai nước. Nền tảng đó đã góp phần tạo nên quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Trung Quốc hiện nay.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình tại Đại lễ đường Nhân dân ở thủ đô Bắc Kinh, ngày 19-8-2024.
Năm 1987, UNESCO tôn vinh Người là: “Anh hùng giải phóng dân tộc và Nhà văn hóa kiệt xuất của Việt Nam"; đồng thời khẳng định Hồ Chí Minh là biểu tượng của khát vọng độc lập dân tộc, hòa bình và tiến bộ xã hội. Những đóng góp của Người không chỉ đối với dân tộc Việt Nam mà còn đối với phong trào giải phóng dân tộc và tăng cường hiểu biết giữa các dân tộc trên thế giới.
Ngay từ sớm, Hồ Chí Minh nhận thấy sự tương đồng về lịch sử, văn hóa và mục tiêu đấu tranh của hai dân tộc Việt Nam – Trung Quốc. Trong thời gian hoạt động tại Quảng Châu (1924–1927), Người đã đào tạo những cán bộ đầu tiên cho cách mạng Việt Nam, chuẩn bị điều kiện để thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930, khẳng định chân lý: “trước hết phải có đảng cách mệnh".
Trong giai đoạn 1944–1945, Người chủ trương tranh thủ sự ủng hộ quốc tế, phối hợp với lực lượng chống phát xít tại Trung Quốc, góp phần vào thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945. Trên lĩnh vực ngoại giao, Hồ Chí Minh kiên định đường lối hòa bình, hợp tác, khẳng định chủ trương “Làm bạn với tất cả mọi nước dân chủ và không gây thù oán với một ai", nhằm mục tiêu “góp phần đưa nước nhà đến sự độc lập hoàn toàn và vĩnh viễn", đồng thời “xây đắp lại nền hoà bình thế giới".
Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Chủ tịch Hồ Chí Minh không ngừng vun đắp quan hệ hữu nghị, nhấn mạnh tình cảm “vừa là đồng chí, vừa là anh em" giữa hai dân tộc. Người khẳng định: “Việt Nam và Trung Quốc là hai nước anh em… Cuộc đấu tranh đó đã được và sẽ luôn luôn được sự khuyến khích và ủng hộ mạnh mẽ của nhân dân Trung Quốc". Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng đánh giá cao vai trò của Người: “Chủ tịch Hồ Chí Minh là một nhà cách mạng vô sản lỗi lạc…".
Ngày 18/1/1950 đã đi vào lịch sử quan hệ Việt Nam-Trung Quốc như một mốc son quan trọng. Sau khi được thành lập không lâu, nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là quốc gia đầu tiên trên thế giới thiết lập quan hệ ngoại giao với nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Hai Đảng, hai nước và nhân dân hai nước đã kề vai sát cánh, dành cho nhau sự ủng hộ, giúp đỡ to lớn và quý báu, góp phần vào thành công của sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở mỗi nước. Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Hai dân tộc Trung - Việt chúng ta… như môi với răng che chở cho nhau… Hai dân tộc Trung - Việt đoàn kết muôn năm" và khẳng định quan hệ hai dân tộc sẽ ngày càng gắn bó vì “tự do và hạnh phúc của hai dân tộc ta, và để bảo vệ dân chủ thế giới và hoà bình lâu dài".
Bước vào giai đoạn mới, hai nước tiếp tục phát huy nền tảng hữu nghị truyền thống, xây dựng quan hệ “láng giềng tốt, bạn bè tốt, đồng chí tốt, đối tác tốt". Quan hệ Việt Nam – Trung Quốc ngày càng được củng cố thông qua hợp tác chính trị, kinh tế, quốc phòng – an ninh và giao lưu nhân dân. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình nhấn mạnh: “Quan hệ giữa các quốc gia là ở sự thân tình của người dân, mà sự thân tình của người dân là từ thế hệ trẻ". Bên cạnh đó, hai nước tổ chức nhiều hoạt động hữu nghị nhân dân quy mô lớn như Liên hoan Nhân dân biên giới Việt-Trung, Diễn đàn Nhân dân Việt-Trung, Giao lưu hữu nghị giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với Chính hiệp toàn quốc Trung Quốc... Các hoạt động này góp phần củng cố nền tảng hữu nghị vững chắc cho quan hệ Việt Nam-Trung Quốc tiếp tục phát triển lành mạnh, ổn định.
Chương trình văn nghệ chào mừng hoạt động “Du lịch Đỏ - Theo dấu chân Bác Hồ" và “Liên hoan nhân dân biên giới Việt-Trung 2015".
Hơn 75 năm qua, quan hệ Việt Nam-Trung Quốc tuy có lúc thăng trầm, nhưng hữu nghị, hợp tác vẫn là dòng chảy chính. Tình hữu nghị do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Mao Trạch Đông cùng các thế hệ lãnh đạo hai nước dày công vun đắp đã trở thành tài sản chung quý báu của hai dân tộc, góp phần duy trì xu thế phát triển ổn định quan hệ hữu nghị truyền thống Việt Nam-Trung Quốc.
Có thể thấy, Di sản Hồ Chí Minh về quan hệ Việt Nam – Trung Quốc là tài sản tinh thần quý báu, tạo nền tảng để hai nước tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, hướng tới xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam – Trung Quốc, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước trong bối cảnh mới.