Trong chiều dài lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam luôn phải tự mình đối diện với những thử thách cam go để bảo vệ nền độc lập. Giữa những thăng trầm ấy, cha ông ta đã hun đúc nên một triết lý ngoại giao đầy tính nhân văn: "Đem đại nghĩa thắng hung tàn, lấy chí nhân mà thay cường bạo" (Trích Bình Ngô đại cáo – Nguyễn Trãi). Nối tiếp dòng chảy văn hóa hòa hiếu đó, trong thời đại cách mạng, đối ngoại nhân dân đã hình thành như một nét đặc sắc của ngoại giao Việt Nam. Bước vào giai đoạn hiện nay – giai đoạn mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm định nghĩa là "kỷ nguyên vươn mình của dân tộc", đối ngoại nhân dân cùng với đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước tạo thành thế kiềng ba chân vững chắc, đưa đất nước tự tin hội nhập sâu rộng với thế giới. Sức mạnh nội sinh và ngoại lực ấy có cội nguồn sâu xa từ tư tưởng vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh và đang được tiếp nối, nâng tầm bằng những tư duy chiến lược mang tính thời đại của người đứng đầu Đảng ta.
Lật giở lại những trang sử vàng của cách mạng Việt Nam, chúng ta càng thấm thía tầm nhìn thiên tài của Chủ tịch Hồ Chí Minh – người đặt nền móng và là người kiến trúc sư vĩ đại của mặt trận đối ngoại nhân dân. Bác Hồ từng khẳng định một chân lý giản dị nhưng vô cùng sâu sắc: "Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân". Người nhận thức rõ ràng rằng, một dân tộc dù nhỏ bé nhưng nếu biết tập hợp sức mạnh của lòng dân bên trong, kết hợp với sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới thì không gì có thể đánh bại được.
Chủ tịch Hồ Chí Minh chụp hình lưu niệm cùng các đại biểu quốc tế. Ảnh: qdnd.vn.
Nghệ thuật đối ngoại nhân dân của Bác không nằm ở những văn bản ngoại giao khô khan, mà nằm ở sự chân thành, ở khả năng chạm đến trái tim của nhân loại tiến bộ. Trong các cuộc kháng chiến trường kỳ, Bác luôn phân biệt rõ ràng giữa các thế lực hiếu chiến đi xâm lược với nhân dân lao động ở các nước đó. Chính sự phân định rạch ròi, nhân văn này đã giúp Việt Nam xây dựng được một mặt trận nhân dân thế giới rộng lớn chưa từng có để ủng hộ cuộc đấu tranh chính nghĩa của mình. Những phong trào phản chiến ngay trong lòng nước Pháp, nước Mỹ chính là minh chứng hùng hồn cho sức mạnh của đối ngoại nhân dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh – một phương thức "tìm đồng minh trong lòng đối phương" đầy tài tình, kết nối con người bằng các giá trị chung: độc lập, tự do và công lý.
Kế thừa trọn vẹn di sản quý báu đó, trong bối cảnh thế giới thế kỷ XXI đang trải qua những biến động địa chính trị và an ninh phức tạp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã mang đến những làn gió mới, những định hướng chiến lược mang tầm vóc lịch sử cho công tác đối ngoại nhân dân. Nếu như trong thời kỳ chiến tranh, đối ngoại nhân dân là để "tranh thủ sự đồng tình" thì trong kỷ nguyên vươn mình hiện nay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh "đẩy mạnh đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới".
Thông điệp về đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Định hướng bằng bản lĩnh, trí tuệ; kết nối bằng tin cậy, trách nhiệm; giữ vững giá trị bằng hòa hiếu, luật pháp. Ảnh: baochinhphu.vn.
Trong các chỉ đạo mang tính định hướng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm luôn nhấn mạnh rằng đối ngoại nhân dân không thể tách rời mà phải gắn bó hữu cơ với sự phát triển kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ của quốc gia. Giao lưu hữu nghị giờ đây không chỉ dừng lại ở những buổi ca múa nhạc hay trao đổi văn hóa đơn thuần, mà phải được chuyển hóa thành những dự án hợp tác kinh tế, những nhịp cầu chuyển giao tri thức và công nghệ cao. Bản chất của sự chuyển mình này chính là việc cụ thể hóa "sức mạnh mềm" của Việt Nam thành nguồn lực vật chất, đưa đất nước thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình và bứt phá trở thành nước phát triển, thu nhập cao, trình độ tiên tiến.
Đặc biệt, người đứng đầu Đảng ta cũng dành sự quan tâm sâu sắc đến cộng đồng hơn 6 triệu người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới. Dưới góc nhìn của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đồng thời là nguồn lực quý báu đóng góp vào sự phát triển đất nước và quan hệ đối ngoại của Việt Nam. Họ chính là những người hằng ngày, hằng giờ truyền tải hình ảnh một Việt Nam hòa bình, năng động, mến khách đến bạn bè quốc tế, đồng thời là nguồn chất xám, nguồn vốn quý báu hướng về quê hương.
Một điểm nhấn quan trọng khác trong tư duy đối ngoại của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính là tinh thần chủ động và trách nhiệm. Việt Nam không còn là quốc gia đi sau, chỉ biết "tham gia" vào các cơ chế có sẵn, mà đang chuyển mạnh sang tâm thế "chủ động kiến tạo". Từ những vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, an ninh lương thực cho đến gìn giữ hòa bình, đối ngoại nhân dân Việt Nam đã và đang thể hiện rõ trách nhiệm của một quốc gia yêu chuộng hòa bình, có đóng góp tích cực cho sự tiến bộ của nhân loại.
Nhìn lại chặng đường đã qua và hướng về tương lai, chúng ta thấy một sự gặp gỡ lịch sử đầy ý nghĩa giữa tư tưởng Hồ Chí Minh và định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Đó là dòng chảy nhất quán của lòng yêu nước, tinh thần nhân văn và lòng tự tôn dân tộc. Bác Hồ đã dùng đối ngoại nhân dân để mở đường cho một nước Việt Nam độc lập xuất hiện trên bản đồ thế giới; ngày nay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đang tiếp tục định hình đối ngoại nhân dân để đưa nước Việt Nam ấy khẳng định vị thế cường quốc, sánh vai với các cường quốc năm châu.
Để hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược đó, công tác đối ngoại nhân dân luôn cần có sự tham gia của toàn bộ hệ thống chính trị và mọi tầng lớp nhân dân. Từ các sĩ tử, trí thức, các doanh nhân trên thương trường quốc tế cho đến những người lao động bình thường, mỗi người đều có thể đóng góp một viên gạch để xây dựng nên bức tường thành hữu nghị. Chúng ta cần đa dạng hóa các hình thức tiếp cận, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số để lan tỏa văn hóa, tiếng nói Việt Nam ra toàn cầu một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn.
Nói tóm lại, đối ngoại nhân dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh và định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính là nghệ thuật kết nối những trái tim, là nhịp cầu hòa bình nối liền Việt Nam với thế giới. Khép lại những trang sử cũ và mở ra chương mới của kỷ nguyên vươn mình, công tác đối ngoại nhân dân chắc chắn sẽ tiếp tục góp phần giúp con thuyền Việt Nam lướt sóng ra khơi, hội nhập một cách tự tin, bản lĩnh và tỏa sáng trên trường quốc tế.
Tổng hợp