Năm 2026 đánh dấu cột mốc lịch sử 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Thái Lan (1976–2026) – một chặng đường dài ghi dấu sự chuyển mình mạnh mẽ từ đối thoại ban đầu đến quan hệ đối tác chiến lược toàn diện (nâng cấp vào tháng 5/2025), đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực Đông Nam Á. Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, mối quan hệ giữa hai quốc gia không chỉ mang ý nghĩa song phương mà còn thể hiện vai trò trung tâm của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á trong việc thúc đẩy hợp tác khu vực.
Nhận lời mời của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Thủ tướng Vương quốc Thái Lan Paetongtarn Shinawatra đã thăm chính thức Việt Nam và đồng chủ trì họp Nội các chung Việt Nam - Thái Lan lần thứ 4, từ ngày 15-16/5/2025.
* Từ những bước khởi đầu sau chiến tranh
Quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Thái Lan chính thức được thiết lập ngày 6/8/1976, trong bối cảnh khu vực Đông Nam Á vừa trải qua nhiều biến động của Chiến tranh Lạnh.
Tuy nhiên, bước ngoặt quan trọng diễn ra vào cuối thập niên 1980 – đầu 1990, khi Việt Nam triển khai chính sách Đổi mới, mở cửa hội nhập quốc tế. Đồng thời, việc Việt Nam gia nhập ASEAN năm 1995 đã tạo nền tảng quan trọng để hai nước xích lại gần nhau hơn, chuyển từ đối đầu sang đối thoại, từ dè dặt sang hợp tác toàn diện.
Việc cùng là thành viên ASEAN đã giúp Việt Nam và Thái Lan chia sẻ lợi ích chung về hòa bình, ổn định và phát triển khu vực. Cơ chế hợp tác đa phương đóng vai trò “bệ đỡ" để hai nước tăng cường tin cậy chính trị và mở rộng hợp tác thực chất trên nhiều lĩnh vực.
* Thiết lập Quan hệ Đối tác Chiến lược – dấu mốc quan trọng
Một trong những dấu mốc nổi bật nhất trong quan hệ song phương là việc hai nước thiết lập Quan hệ đối tác chiến lược vào năm 2013. Đây là bước tiến quan trọng, đưa Việt Nam – Thái Lan trở thành cặp đối tác chiến lược đầu tiên trong ASEAN.
Khuôn khổ đối tác chiến lược đã mở rộng hợp tác trên ba trụ cột chính: Chính trị – ngoại giao; Kinh tế – thương mại – đầu tư; Quốc phòng – an ninh và giao lưu nhân dân.
Các chuyến thăm cấp cao liên tục được duy trì, đặc biệt là các cuộc gặp giữa lãnh đạo cấp cao hai nước bên lề các hội nghị ASEAN và quốc tế. Điều này thể hiện sự tin cậy chính trị ngày càng sâu sắc và cam kết mạnh mẽ trong việc thúc đẩy quan hệ song phương.
* Hợp tác kinh tế: Điểm sáng nổi bật
Trong suốt 50 năm qua, hợp tác kinh tế luôn là trụ cột quan trọng trong quan hệ Việt Nam – Thái Lan. Thái Lan hiện là một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam trong ASEAN.
Kim ngạch thương mại hai chiều đã tăng trưởng ấn tượng, từ mức khiêm tốn trong những năm đầu lên tới hàng chục tỷ USD mỗi năm. Hai nước đặt mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương đạt 25 tỷ USD trong những năm tới.
Thái Lan cũng là nhà đầu tư lớn tại Việt Nam, với nhiều tập đoàn lớn hoạt động trong các lĩnh vực như bán lẻ, năng lượng, chế biến thực phẩm và công nghiệp. Các doanh nghiệp Thái Lan như Central Group hay ThaiBev đã có mặt sâu rộng tại thị trường Việt Nam, góp phần thúc đẩy chuyển giao công nghệ, tạo việc làm và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Ngược lại, doanh nghiệp Việt Nam cũng từng bước mở rộng đầu tư sang Thái Lan, đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp, thực phẩm và logistics.
* Kết nối khu vực và chuỗi cung ứng
Việt Nam và Thái Lan đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy kết nối khu vực, đặc biệt trong khuôn khổ Tiểu vùng Mekong mở rộng (GMS). Các tuyến hành lang kinh tế Đông – Tây, Bắc – Nam đã góp phần tăng cường giao thương, du lịch và giao lưu nhân dân giữa hai nước.
Sự phối hợp trong chuỗi cung ứng khu vực cũng ngày càng chặt chẽ, đặc biệt trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Việt Nam và Thái Lan đều là những trung tâm sản xuất quan trọng, có khả năng bổ trợ lẫn nhau thay vì cạnh tranh trực tiếp.
* Quốc phòng – an ninh: Xây dựng lòng tin
Hợp tác quốc phòng – an ninh giữa hai nước được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua các cơ chế đối thoại thường niên, trao đổi đoàn và hợp tác đào tạo. Hai bên cũng phối hợp trong các vấn đề an ninh phi truyền thống như chống khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia và an ninh mạng.
Việt Nam và Thái Lan cùng chia sẻ quan điểm về việc duy trì hòa bình, ổn định ở khu vực, đặc biệt là tại Biển Đông, trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có Liên Hợp Quốc và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS).
* Giao lưu văn hóa – nhân dân: Nền tảng bền vững
Một trong những yếu tố quan trọng giúp quan hệ Việt Nam – Thái Lan phát triển bền vững chính là giao lưu nhân dân. Hiện có hàng chục nghìn người Việt sinh sống tại Thái Lan, hình thành cộng đồng kiều bào gắn bó lâu đời.
Đồng thời, Thái Lan là điểm đến du lịch phổ biến của người Việt Nam, trong khi Việt Nam cũng thu hút ngày càng nhiều du khách Thái Lan. Các hoạt động giao lưu văn hóa, giáo dục và thể thao được tổ chức thường xuyên, góp phần tăng cường hiểu biết và gắn kết giữa hai dân tộc.
* Vai trò trong ASEAN và khu vực
Trong khuôn khổ ASEAN, Việt Nam và Thái Lan luôn phối hợp chặt chẽ nhằm thúc đẩy vai trò trung tâm của khối trong cấu trúc khu vực. Hai nước cùng tham gia tích cực vào các sáng kiến về phát triển bền vững, chuyển đổi số và ứng phó với biến đổi khí hậu.
Đặc biệt, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc gia tăng, sự đoàn kết và tiếng nói chung của ASEAN càng trở nên quan trọng. Việt Nam và Thái Lan, với vai trò là những nền kinh tế lớn trong khu vực, có trách nhiệm đóng góp vào việc duy trì cân bằng và ổn định.
* Kỷ niệm 50 năm: Lịch sử và tương lai
Kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao không chỉ là dịp để hai nước nhìn lại chặng đường đã qua mà còn là cơ hội để định hình tầm nhìn cho tương lai. Trải qua 50 năm, quan hệ Việt Nam – Thái Lan đã phát triển từ những bước đi thận trọng ban đầu trở thành một trong những mối quan hệ song phương năng động và hiệu quả nhất trong ASEAN. Thành tựu này là kết quả của sự nỗ lực không ngừng của cả hai bên trong việc xây dựng lòng tin, thúc đẩy hợp tác và chia sẻ lợi ích chung.
Trong tương lai, với nền tảng vững chắc đã được xây dựng, Việt Nam và Thái Lan hoàn toàn có cơ sở để tiếp tục phát triển quan hệ lên tầm cao mới, đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực và thế giới.